Wie ben je zonder je oude rol?

4 min

Na dat moment waarop ik niet meteen ja zei, dacht ik eerlijk gezegd dat het moeilijkste misschien wel achter de rug was. Die spanning had ik tenslotte doorstaan.

Dat bericht. Dat open eindje. Die interne vergadering in mijn hoofd. En ergens voelde dat ook als een kleine overwinning. Totdat ik iets begon te merken wat ik nog niet eerder zo duidelijk had gezien.

De reactie van anderen.

De blik die verandert

Het begint vaak heel subtiel. Niet met woorden. Maar met blikken. Een frons. Een korte stilte. Of iemand die net iets anders reageert dan normaal. En ergens in dat moment gebeurt er iets in mij.

Een stem die meteen vraagt: Ben ik nu moeilijk geworden? Serieus… ga je hier nou een ding van maken?

En dat is geen comfortabele vraag. Want als je jarenlang degene bent geweest die:

meedacht
oploste
water bij de wijn deed
ervoor zorgde dat het weer rustig werd

dan voelt veranderen al snel alsof jij degene bent die het probleem veroorzaakt.

De rol die je altijd had

En ergens begon ik iets te zien wat ik eerder nooit zo helder had gezien. In veel situaties had ik een rol. Niet altijd degene die als eerste contact opneemt. Niet altijd degene die alles organiseert.

Daar was ik eerlijk gezegd nogal wisselend in. Maar er was wel een andere rol die bijna altijd hetzelfde bleef. Degene die water bij de wijn doet. Degene die denkt: laat ik me hier maar een beetje aanpassen. Degene die de spanning liever oplost dan dat hij blijft hangen.

Niet altijd subtiel. Niet altijd politiek correct. Maar wel met hetzelfde resultaat. Ik schoof mezelf een stukje op. Zodat het weer klopte. En dat voelde lange tijd ook gewoon logisch. Want als jij degene bent die zich aanpast… blijft het tenminste rustig.

En ergens moet ik ook eerlijk zijn: een deel van mij vond dat lange tijd ook fijn. Want zolang ik degene was die het oploste… voelde het alsof ik tenminste grip had op hoe het zou aflopen.

Wat er gebeurt als jij stopt

Dus op een gegeven moment besloot ik iets anders te proberen. Niet groots. Niet dramatisch. Ik stopte gewoon even met bewegen. Geen initiatief. Geen voorstel. Geen oplossing.

Gewoon kijken wat er gebeurt als ik het niet oplos. En wat er toen gebeurde was confronterend. Of eigenlijk… wat er niet gebeurde. Er gebeurde namelijk niets. Geen initiatief.
Geen plannen. Geen beweging.

En ergens voelde dat eerst frustrerend. Maar daarna vooral ongemakkelijk. Want het liet iets zien wat ik misschien al langer wist, maar nooit echt onder ogen had gezien. Soms blijven systemen alleen draaien omdat jij degene bent die ze draaiende houdt.

Dit is waar het echt begint te schuren

Want wanneer jij stopt met het spelen van een rol… dan wordt zichtbaar hoeveel die rol eigenlijk droeg. Niet alleen voor jou. Maar ook voor de dynamiek tussen jou en anderen. En dat moment kan rauw zijn.

Want mensen reageren. Soms met begrip. Maar soms ook helemaal niet. Ik heb momenten meegemaakt waarop mensen zich ineens terugtrokken. Of me verweten dat ik veranderd was. Dat ik minder betrokken was. Dat ik minder om ze gaf. Soms verbraken ze zelfs de vriendschap hierom.

En geloof me… dat komt binnen.

Het moment waarop je bijna terugvalt

En precies daar gebeurt iets wat bijna niemand je vertelt. Dat is het moment waarop het ontzettend verleidelijk wordt om gewoon weer terug te bewegen. Om te denken: Laat maar. Ik maak het wel weer makkelijk.

Niet omdat je dat echt wil. Maar omdat dat ongemak zo intens kan voelen. Je hoofd maalt. Je lijf raakt overprikkeld. En de snelste manier om rust terug te krijgen… is weer even de oude rol aannemen. Weer degene zijn die het oplost.

De pijnlijke eerlijkheid daaronder

En ergens zit daar ook een pijnlijk besef onder. Want wanneer je identiteit gebouwd was op:

behulpzaam zijn
meedenken
flexibel zijn
ervoor zorgen dat het weer goed komt

dan voelt het loslaten daarvan soms alsof je een stuk van jezelf verliest. Alsof je niet alleen gedrag verandert… maar ook iemand achterlaat die je jarenlang bent geweest.

Of misschien nog eerlijker gezegd:

Je ontdekt dat je jarenlang niet alleen grenzen overschreed. Je overschreed vooral jezelf.

Een nieuwe onderhandeling

En ergens begon ik nog iets anders te zien. Dat ik jarenlang eigenlijk heel goed was geworden in één ding. Onderhandelen. Niet hardop. Maar subtiel. Aanvoelen wat de ander nodig had. Waar ruimte zat. Waar ik kon meebewegen.

Alleen… er zat één probleem in dat systeem. Ik onderhandelde altijd namens de ander. Niet namens mezelf. Dus wat ik nu aan het leren was voelde in het begin bijna onnatuurlijk.

Niet harder worden. Niet egoïstischer worden. Maar simpelweg ook mezelf meenemen in de onderhandeling. En dat is wennen. Voor mij. Maar soms ook voor de ander. Want wanneer jij verandert, moet een relatie ook opnieuw een ritme vinden.

Niet elke frictie betekent dat iets kapot gaat. Soms betekent het alleen dat jullie opnieuw moeten leren dansen.

Een klein moment van eerlijkheid

Dat betekent niet dat je nooit meer twijfelt. Sterker nog… soms voelt het nog steeds verleidelijk om gewoon weer terug te bewegen. Om het weer makkelijk te maken.

Maar ergens weet je inmiddels ook: dit is precies het punt waarop het oude patroon terug wil.